Epidemia COVID-19 na długo pozostawi ślad w zdrowiu psychicznym czy w zachowaniach społecznych na całym świecie. Już dziś zauważane są objawy zespołu stresu pourazowego (PTSD) w społeczeństwie – wzrasta między innymi lęk antycypacyjny (lęk przed lękiem, boimy się choć nie do końca wiemy czego). Może on być związany z poczuciem niestabilności czy niepewności ogólnej związanej z pandemią, izolacją, koniecznością zmiany planów czy utraty stabilności zawodowej, a co za tym idzie finansowej. Przede wszystkim odczuwamy poczucie braku kontroli nad własnym życiem. To są stresory, które w dobie pandemii oddziałują na ludzi jeszcze mocniej. Nasze życie w bardzo krótkim czasie zmieniło się o 180 stopni, a obecną sytuację bezsprzecznie możemy nazwać mianem „kryzysowej”.

Odczuwanie długotrwałego stresu i negatywnych emocji, może skutkować:

• uczuciem smutku, strachu, złości,
• zmianą zainteresowań, brakiem energii i pragnień,
• trudnościami w koncentracji i podejmowaniu decyzji,
• bezsennością,
• zmniejszeniem apetytu lub jego brakiem,
• pogorszeniem ogólnego stanu zdrowia psychicznego,
• pojawianiem się objawów fizycznego bólu: głowy, bólu innych części ciała, problemy żołądkowe.

Negatywne skutki izolacji odczuwają nie tylko dorośli, których życie zawodowe nierzadko znacznie zmieniło swój charakter, lub w skrajnych przypadkach utracili pracę, ale także wpływa ona negatywnie na dzieci. Prawidłowy rozwój społeczny u dzieci, jest ściśle związany z rozwojem emocjonalnym, kształtującym się już od najmłodszych lat. Choć to fundamentalna bliskość rodziców (opiekunów) gwarantuje dziecku biologiczną potrzebę bezpieczeństwa, nie bez znaczenia pozostaje najbliższe otoczenie.

Walka z epidemią wiąże się z ograniczeniem kontaktów społecznych. Lockdown wymusił zamknięcie szkół i placówek edukacyjnych. Od tamtej chwili, dla większości uczniów zajęcia prowadzone były w formule on-line. Nauczanie zdalne stało się przymusowym środkiem ochronnym w walce z zagrożeniem COVID-19.

Jednak potrzeba ochrony społeczności przed koronawirusem wskazuje na zwiększone, długoterminowe i niekorzystne konsekwencje zdrowotne u dzieci i młodzieży, spowodowane stresem, lękiem, niepokojem i poczuciem bezradności w czasie kryzysu epidemiologicznego.

Istnieje wiele czynników wpływających na aspekty zdrowia psychicznego w czasach izolacji społecznej, są nimi m.in.:

• wiek rozwojowy dziecka,
• status edukacyjny,
• szczególne potrzeby,
• stan zdrowia psychicznego,
• uprzywilejowanie ekonomiczne,
• kwarantanna rodzica/dziecka.

Do często obserwowanych negatywnych skutków należą:

• w okresie izolacji związanej z epidemią, młodsze dzieci czują się niepewnie, są przestraszone i zlęknione,
• dzieci doświadczają zaburzeń snu, koszmarów sennych, osłabionego apetytu, pobudzenia i nieuwagi,
• starsze dzieci uporczywie pytają o powód izolacji i kwarantannę, chcą wiedzieć więcej na temat choroby COVID-19.

Zaobserwowano spadek poziomu emocji u dzieci w wyniku zaburzonej rutyny (codzienne zajęcia w szkole), nudy, braku możliwości uczestniczenia w spotkaniach z przyjaciółmi i korzystania z zajęć pozalekcyjnych.

Dzieci mogą mieć trudności w nawiązaniu relacji ze swoimi nauczycielami i rówieśnikami po ponownym otwarciu szkół, a długoterminowa izolacja przyczynia się w ogólnej ocenie, do złego samopoczucia psychicznego. Ponadto niezbadane są następstwa wynikające z zaburzeń relacji z rówieśnikami, braku kontaktu bezpośredniego z otoczeniem, które stymuluje rozwój na różnych płaszczyznach, a zarazem nadmiernym „przebywaniem” w tzw. świecie wirtualnym.

Podczas odbywania lekcji zdalnych dzieci spędzają dziennie po kilka godzin przed ekranem monitora, co wymaga od nich koncentracji i skupienia uwagi. Następnie popołudniami ponownie zasiadają do komputerów w celu realizacji potrzeb towarzyskich- grają w sieci, łącza się na komunikatorach, oglądają filmy. Wirtualna rzeczywistość powoli lecz skutecznie zastępuje prawdziwe życie. W Internecie młodzież nie tylko znajduje wiedzę, ale także rozrywkę, zrobi zakupy, spotka znajomych, szuka miłości. Jest to świat atrakcyjny, jednak także bywa niebezpieczny. Zagrożeń jest wiele: zaczynając od przekazywania naszych danych osobom niepowołanym, brak możliwości zweryfikowania z kim tak naprawdę dzieci nawiązują relacje, skończywszy na uzależnieniu od komputera i Internetu. Jest to sytuacja coraz bardziej powszechna, która wpływa destrukcyjnie na życie młodego człowieka. Z czasem przestaje on funkcjonować zupełnie w rodzinie, wśród znajomych, zaniedbuje obowiązki, w skrajnych przypadkach własne potrzeby na rzecz ciągłego „bycia w sieci”.

Czas spędzony wspólnie z rodziną w wyniku panującej sytuacji epidemicznej można wykorzystać w pozytywny sposób: jako okazję do bycia razem. Więzy rodzinne w obecnych czasach ulegają rozpadowi. Rodzice zajęci rozwojem zawodowym mają mało czasu dla swoich dzieci, z kolei one w wyniku nadmiaru zajęć w szkole, a także poza lekcjami również rzadko bywają w domu. Warto wiec nauczyć się na nowo „bycia razem”, organizowania wspólnych gier i zabaw, oglądania filmów, produktywnego spędzania czasu, poznania własnych upodobań i potrzeb.

Jak przetrwać domową izolację:

  -organizuj plan dnia, szczególnie ze względu na dzieci, aby miały czas zarówno na naukę, jak i zabawę i obowiązki domowe

  -zaplanuj wspólne prace domowe: porządki, drobne naprawy, sortowanie wspólne ubrań czy zabawek

  -wspólne oglądanie filmu nie musi być czasem straconym, wybierz kino dla całej rodziny,

  -zorganizuj wspólne zabawy czy gry planszowe, by urozmaicić czas i pokazać dziecku, że wspólnie nadal potraficie się bawić

  -zorganizuj domowy rozruch poranny lub w przerwie miedzy twoją pracą a lekcjami dziecka

  -rozmawiaj o tematach, na które po całym dniu pracy zwykle nie masz czasu

  -zbuduj własną piramidę wartości- skup się na rzeczach najważniejszych w twoim życiu typu zdrowie, rodzina, spokój.

W tym trudnym czasie istotne jest poczucie, iż nie jesteśmy sami z naszymi problemami. Warto jest sięgać po pomoc, kiedy czujemy że sytuacja nas przerasta i dotychczasowe rozwiązania nie przynoszą rezultatów. Gdzie zatem szukać wsparcia?

1. W tut. MGOPS konsultacje psychologiczne odbywające się telefonicznie – bezpłatne (kontakt i umówienie konsultacji z psychologiem za pośrednictwem sekretariatu lub pracownika socjalnego ( Tel. 52 385 63 55).

2. Rozmowa z pracownikiem socjalnym z tut. Ośrodka ( kontakt telefoniczny 52 385 63 55)

3. Specjalistyczne Ośrodki Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w województwie kujawsko-pomorskim:

4. Bezpłatne konsultacje w ramach profilaktyki dzieci i młodzieży (do 21 r.ż.) organizowane przez Fundację Aktywizacja bez Granic w ramach NFZ Tel: 786-310-230 w Centrum Medycznym w Świeciu

5.Kujawsko- pomorska niebieska linia dla ofiar przemocy domowej ( telefon zaufania 800 154 030)