ROLNICTWO 

Klimat południowej Krajny kształtujący nasze rolnictwo charakteryzuje się dużą zmiennością. Średni opad roczny wynosi 516 mm i jest o 15 % niższy niż średni w kraju. 

Gmina Mrocza jest regionem, w którym zdecydowanie dominuje rolnictwo. Prawie 80 % gruntów gminy jest użytkowanych rolniczo. W tym ponad 90 % użytków rolnych zajętych jest przez grunty rolne, użytki zielone stanowią 8,7 % , a sady 0,9 % ich powierzchni. 
Łącznie w gminie uprawą objęte jest 11.052 ha , z czego 2.944 ha znajduje się w klasie III , a 5.575 ha należy do IV klasy bonitacyjnej. Przy 423 gospodarstwach daje to bardzo wysoką średnią powierzchnię gospodarstwa - 26 ha przy średniej krajowej ok. 8 ha.

Z istniejącej grupy gospodarstw zaczyna wyodrębniać się grupa kilkudziesięciu jednostek powiększających areał i posiadających w miarę nowoczesny park maszynowy. 
Generalnie w strukturze produkcji roślinnej dominuje uprawa zbóż (pszenica, żyto, pszenżyto), a maleje udział roślin okopowych (z wyjątkiem buraków cukrowych ).

W produkcji zwierzęcej utrzymuje się na dość wysokim poziomie chów trzody chlewnej, w mniejszym stopniu hodowla bydła. Stosunkowo słabo rozwinięty jest skup i przetwórstwo płodów rolnych. Rolnicy gminy Mrocza aby zmienić tę sytuację zaczynają tworzyć Stowarzyszenia Producentów Rolnych, obecnie funkcjonują dwa takie stowarzyszenia.  

 EKOLOGIA , OCHRONA ŚRODOWISKA

Teren gminy Mrocza zdominowany jest przez użytki rolne obejmujące ponad 70 % powierzchni obszarów wiejskich.. Tym niemniej prawie jedna czwarta powierzchni gminy objęta jest powierzchniowymi formami ochrony przyrody. Na terenie gminy Mrocza ustalono dotąd 18 pomników przyrody i 18 użytków ekologicznych oraz 11 parków wiejskich. We wrześniu 1998 roku wojewoda bydgoski podpisał rozporządzenie powołujące Krajeński Park Krajobrazowy, którego obszar obejmuje również część gminy Mrocza.

Użytki ekologiczne 
W gminie Mrocza wszystkie użytki ekologiczne zajmują powierzchnię ponad 63 ha. Są to głównie bagna i trzcinowiska na terenach leśnych . Najczęstszym wskazaniem ochrony jest tu pozostawienie aktualnego sposobu użytkowania.

Pomniki przyrody 
W gminie Mrocza do pomników przyrody zaliczane są głównie dęby szypułkowe, rzadziej dęby bezszypułkowe i lipy drobnolistne, rosnące w skupieniu po kilka sztuk. Poza tym ochronie podlegają: buk zwyczajny, okazy czerwonolistnej odmiany buka zwyczajnego, cis pospolity, jesion wyniosły, jodła biała, wiąz szypułkowy. Najokazalszymi pomnikami są dęby bezszypułkowe rosnące w parku podworskim w Witosławiu, lipa drobnolistna i dęby szypułkowe w leśnictwie Witosław, dąb bezszypułkowy rosnący na poboczu drogi gruntowej z Rościmina do Czarmunia.

Parki wiejskie

Parki zwane podworskimi są dziedzictwem kultury i spuścizną poprzednich pokoleń. Wiele drzew o cechach spełniających kryteria pomnika przyrody rośnie właśnie w takich parkach.

W gminie znajduje się 11 parków wiejskich: Drążno, Drążonek, Izabela, Jadwigowo, Kosowo, Krukówko, Modrakowo, Mrocza, Orle, Samsieczynek, Wyrza oraz Witosław.

Krajeński Park Krajobrazowy 
Rozporządzeniem Nr 24/98 wojewody Bydgoskiego z dnia 17 sierpnia 1998 r. ( Dziennik Urzędowy Województwa Bydgoskiego Nr 61, poz.344) został utworzony Krajeński Park Krajobrazowy.

W granicach Parku znalazła się północna część gminy Mrocza (tj. część sołectw : Rościmin, Witosław, Białowieża i Wiele) o powierzchni 4.881 ha, z tego: lasy obejmują 1.362 ha, powierzchniowe - 344 ha, a grunty rolne 2.632 ha.
Jest to obszar szczególnie cenny ze względu na niepodważalne walory przyrodnicze, wyjątkową różnorodność i walory estetyczne krajobrazu , ale także z uwagi na znaczące wartości historyczne i kulturowe. Park powstał w celu zachowania unikalnego środowiska przyrodniczego, swoistych cech krajobrazu oraz wartości kulturowych charakterystycznych dla rejonu Pojezierza Krajeńskiego. Park w sumie zajmuje powierzchnię 73.850 ha i obejmuje większość terenów uprawianych rolniczo.

Tereny leśne Parku przedstawiają duże zróżnicowanie roślinności, co jest związane z bogactwem form rzeźby terenu. W runie leśnym, na bagnach i torfowiskach napotkać można liczne stanowiska roślin chronionych i rzadkich. W lasach krajeńskich równie licznie występuje zwierzyna łowna: jelenie, sarny, daniele, dziki, lisy, zające, kuropatwy i bażanty. Z gatunków chronionych do najciekawszych należą : bocian czarny, żuraw, czapla, łabędź, rzadko spotykany rybołów bielik i cietrzewie, a spośród ssaków wydry i bobry oraz rzadziej spotykane łosie. Z gadów i płazów spotkać można : jaszczurki, zaskrońce, padalce, żmije i żaby.

Na terenie parku w Gminie Mrocza podziwiać można 10 obiektów uznanych za pomniki przyrody ożywionej (okazałe drzewa), a także 24 obiekty (bagna, trzcinowiska, jary)uznane jako użytki ekologiczne.

W 2005r. Rozporządzeniem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego powstał Rezerwat "Jezioro Wieleckie" o pow. 102,76 ha jako rezerwat wodny, typ faunistyczny, podtyp rezerwat ptaków

Władze Gminy Mrocza dostrzegając potrzebę ochrony środowiska naturalnego dużą uwagę przywiązują do proekologicznych przedsięwzięć. Gmina posiada m.in. nowoczesne składowisko odpadów komunalnych, oczyszczalnię ścieków, którą sukcesywnie modernizuje oraz kanalizuje kolejne obszary gminy.

Oczyszczalnia ścieków w Mroczy

W grudniu 1996 r. oddano do eksploatacji mechaniczno - biologiczno - chemiczną oczyszczalnię ścieków. Oczyszczalnia ta zlokalizowana jest w południowo- wschodniej części miasta, przy ul. Akacjowej w Mroczy. 
Oczyszczone ścieki odprowadzane są do rzeki Rokitki , która dopływa do jeziora Hetmańskiego. Aktualnie na oczyszczalnię dopływa średnio 390 m3/d ścieków. Długość sieci kanalizacyjnej w gminie, jak do tej pory, wynosi 46 km stale realizowane są kolejne etapy kanalizacji sanitarnej miasta i gminy. Przepustowość oczyszczalni w I etapie wynosi 660 m3/d.

Kolejnym posunięciem mającym na celu dalszą ochronę środowiska i dociążenia oczyszczalni było rozpoczęcie prac związanych z uporządkowaniem gospodarki wodno-ściekowej na terenach wiejskich. W 2000 r. opracowano "Program kanalizacji sanitarnej dla miasta i gminy Mrocza", a następnie przyjęto do realizacji Wieloletni Program Kanalizacji Sanitarnej Miasta i Gminy Mrocza. Programy te stały się podstawą do opracowania dalszych dokumentacji projektowych oraz ich etapowego wdrażania. Program zakłada zgodnie z dyrektywami i standardami europejskimi skanalizowanie terenu całej gminy poprzez budowę kanalizacji sanitarnej, grawitacyjnej i tłocznej o długości ok. 58 km do roku 2012 oraz rozbudowę oczyszczalni ścieków do 1620 m3/dobę, która zabezpieczy przepustowość dla mieszkańców z terenu całej gminy.

Składowisko odpadów komunalnych

Składowisko odpadów komunalnych zlokalizowane jest w miejscowości Ostrowo, oddalonej ok. 1 km od miasta Mrocza .Budowa składowiska trwała około półtora roku, po czym w kwietniu 1994 roku nastąpił jego odbiór . 
Całkowita powierzchnia składowiska wynosi 3 ha i podzielona jest na trzy kwatery o wymiarach: I - 110 x 55 = 6050 m2, II - 80x35 = 2625 m2, III - 80 x 35 = 2625 m2. 
Obecnie odpady są deponowane na kwaterze I, kwatera II jest przygotowana do składowania odpadów, a kwatera III zostanie wybudowana po wypełnieniu się dwóch wcześniejszych.

Pojemność składowiska odpadów wynosi ok. 75.000 m3, a obecnie stopień jego wypełnienia wynosi ponad 30 %. Przewiduje się , iż okres jego eksploatacji wyniesie ok. 12-15 lat. Składowanie odpadów odbywa się na poletkach roboczych. Następnie co jakiś czas spychaczem gąsienicowym odpady są one rozplantowane i zagęszczone. Dno i skarpy składowiska są zabezpieczone folią. Poza tym składowisko chronione jest pasem zieleni izolacyjnej, drenażem redukcyjno - filtracyjnym oraz przez znajdujące się tam piezometry oraz przepompownia odcieków . W październiku 2001 r. oddano do użytku nowoczesna stację odwadniania osadów wyposażoną w prasę filtracyjną sitowo - taśmową firmy Monobelt wraz higienizacją osadu . Poza tym również w 2001 r. wprowadzono selektywną zbiórkę odpadów ustawiając pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów, natomiast w roku 2003 wprowadzono nieodpłatną selektywną zbiórkę odpadów bezpośrednio u źródła.
Składowisko odpadów zarządzane jest przez Zakład Robót Publicznych w Mroczy.

Ochrona powietrza atmosferycznego
Mając na uwadze ochronę powietrza atmosferycznego zmodernizowano cztery kotłownie w szkołach na terenie gminy, wymieniając stare urządzenia i instalacje grzewcze na nowoczesne, ekologiczne piece olejowe. W 2003r. rozpoczęto modernizację oświetlenia ulicznego w celu zmniejszenia zużycia energii elektrycznej, a co za tym idzie zmniejszenia emisji pyłów oraz innych zanieczyszczeń do atmosfery. Systematycznie prowadzone są prace związane z nasadzeniami drzewek i krzewów w celu uzupełnienia zadrzewień oraz tworzenia nowych skupisk roślinnych. W roku 2003 dokonano m.in. gruntownej renowacji Parku Jagiełły w Mroczy obejmującej nasadzenie nowych gatunków drzew i krzewów.